BonPhan.comBổn Phận
Trẻ em, tiền bạc và lao động

Con làm hỏng đồ, gây thiệt hại cho người khác: ai bồi thường, lấy tiền của ai

Trẻ dưới 15 tuổi và từ 15 đến dưới 18 tuổi gây thiệt hại thì ai bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015, chuyện xảy ra ở trường thì sao, và cách dạy con nhận trách nhiệm.

Boy and his mother kneeling beside a neighbour gate in a Quang Ninh alley, sweeping up broken flower pot pieces together while the neighbour watches, all seen from behind

Theo Bộ luật Dân sự 2015, khi người dưới 15 tuổi gây thiệt hại mà còn cha mẹ thì cha mẹ phải bồi thường; nếu tài sản của cha mẹ không đủ mà con có tài sản riêng thì lấy tài sản của con bù phần còn thiếu; người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi gây thiệt hại thì bồi thường bằng tài sản của mình, thiếu thì cha mẹ bồi thường phần còn lại. Khi thiệt hại xảy ra lúc trẻ đang ở trường hay nơi khác trực tiếp quản lý trẻ, luật có quy định riêng về trách nhiệm của nơi đó.

Con đá bóng làm vỡ kính nhà hàng xóm, con đi xe đạp quẹt vào xe người khác, con làm rơi điện thoại của bạn ở lớp. Những chuyện này xảy ra ở mọi gia đình. Bài này giải thích nguyên tắc ai chịu, lấy tiền của ai, và quan trọng không kém, cách biến lần lỡ tay đó thành bài học về trách nhiệm mà không làm con sợ hãi. Mọi nội dung là nguyên tắc chung; vụ việc cụ thể, nhất là khi thiệt hại lớn hoặc có người bị thương, cần hỏi người có chuyên môn.

Ai bồi thường theo độ tuổi của trẻ

Bảng dưới diễn đạt lại nguyên tắc của Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra. Đây là khung chung khi trẻ đang dưới sự quản lý của cha mẹ; trường hợp có người giám hộ hoặc trẻ đang ở trường có quy định riêng.

Độ tuổiAi bồi thường trướcKhi không đủ
Dưới 15 tuổiCha mẹNếu tài sản của cha mẹ không đủ mà con có tài sản riêng, lấy tài sản của con bù phần thiếu
Từ đủ 15 đến dưới 18 tuổiChính người gây thiệt hại, bằng tài sản của mìnhCha mẹ bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của cha mẹ
Từ đủ 18 tuổiNgười gây thiệt hạiTheo quy định chung

Điều kiện để phải bồi thường thường gồm: có thiệt hại thật, có hành vi gây ra thiệt hại, và hai thứ đó có liên quan với nhau. Mức bồi thường thì các bên được thoả thuận; không thoả thuận được mới đến cơ quan có thẩm quyền. Phần lớn chuyện của trẻ con được giải quyết trong vòng thoả thuận giữa hai gia đình.

Vì sao luật đặt trách nhiệm như vậy

Trẻ dưới 15 tuổi chưa đủ khả năng lường trước hậu quả hành vi của mình như người lớn, và thường cũng không có tài sản để bồi thường. Cha mẹ là người có nghĩa vụ trông nom, giáo dục con, nên pháp luật đặt trách nhiệm bồi thường lên cha mẹ trước. Đây không phải sự trừng phạt cha mẹ, mà là cách bảo đảm người bị thiệt hại được bù đắp và trẻ không bị đẩy vào một khoản nợ quá sức.

Quy định này cũng nhắc cha mẹ rằng trông nom con là một nghĩa vụ có thật. Một đứa trẻ bảy tuổi được để chơi một mình bên đường đông xe, hay được giao một chiếc xe mà luật giao thông chưa cho phép điều khiển ở tuổi đó, mà gây ra tai nạn thì gánh nặng rơi về người lớn đã để con vào tình huống đó.

Với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, luật coi các bạn đã đủ lớn để chịu một phần trách nhiệm. Nếu bạn có tài sản riêng, như tiền tiết kiệm, tiền làm thêm, thì bồi thường bằng tài sản đó trước. Đây cũng là cách luật dạy người trẻ rằng tuổi lớn hơn đi kèm trách nhiệm lớn hơn.

Cũng nên hiểu rằng bài này nói về trách nhiệm dân sự, tức chuyện bồi thường tiền, tài sản. Trách nhiệm hình sự hay xử lý vi phạm hành chính với người chưa thành niên là chuyện khác, có quy định riêng về tuổi và hình thức xử lý. Khi sự việc nghiêm trọng, có người bị thương nặng hay có cơ quan công an vào cuộc, gia đình nên hỏi luật sư ngay.

Chuyện xảy ra ở trường thì sao

Con đang trong giờ học, giờ ra chơi, hay hoạt động ngoại khoá do trường tổ chức mà làm hỏng đồ của bạn, làm bạn bị thương, thì câu hỏi ai chịu trách nhiệm phức tạp hơn. Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng về trách nhiệm của trường học và những nơi trực tiếp quản lý người dưới 15 tuổi trong thời gian trẻ ở đó. Nguyên tắc chung là nơi đang quản lý trẻ có trách nhiệm, trừ khi chứng minh được mình không có lỗi trong việc quản lý; khi đó trách nhiệm có thể quay về cha mẹ. Chi tiết cần tra văn bản hiện hành.

Trong thực tế, phần lớn sự cố ở trường được xử lý qua giáo viên chủ nhiệm và ban giám hiệu, với sự có mặt của hai gia đình. Cha mẹ nên đến buổi trao đổi với thái độ hợp tác, lắng nghe toàn bộ sự việc từ nhiều phía trước khi kết luận con mình đúng hay sai.

Một điều cần giữ: chuyện đền bù là việc của người lớn. Không nên để trẻ tự thương lượng tiền với nhau, không bắt con tự mang tiền đến đưa bạn, và không để chuyện tiền bạc biến thành lý do để các con trêu chọc, cô lập nhau ở lớp. Nếu sau sự cố con bị bạn bè bắt nạt, hãy xem bài của danh mục bắt nạt trên trang.

Khi con vừa gây thiệt hại: cha mẹ làm gì

Những phút đầu tiên quyết định khá nhiều đến cách chuyện kết thúc. Một trình tự gợi ý:

  1. Kiểm tra xem có ai bị thương không. Nếu có người bị thương nặng, gọi 115 trước mọi việc khác.
  2. Giữ bình tĩnh, không mắng con trước mặt người khác. Con đang sợ, và một đứa trẻ sợ sẽ khó kể đúng sự việc.
  3. Nghe con kể lại, nghe người bị thiệt hại kể lại. Nếu có người chứng kiến, nghe thêm họ. Chụp ảnh hiện trạng tài sản bị hư hỏng.
  4. Đưa con cùng đến xin lỗi. Lời xin lỗi do chính con nói, có cha mẹ đứng cạnh, có giá trị giáo dục lớn hơn mọi khoản tiền.
  5. Thoả thuận cách khắc phục: sửa chữa, mua lại, hay bồi thường bằng tiền. Ghi lại thoả thuận khi giá trị đáng kể, hai bên cùng ký.
  6. Nếu không thoả thuận được, đề nghị hoà giải ở cơ sở qua tổ hoà giải thôn, tổ dân phố, hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hướng giải quyết.

Nếu bên kia đòi một khoản rõ ràng quá mức, đe doạ hay làm con sợ hãi, cha mẹ không cần nhượng bộ ngay tại chỗ. Hãy đề nghị giải quyết qua hoà giải hoặc cơ quan có thẩm quyền, và báo công an xã, phường nếu bị đe doạ.

Dạy con nhận trách nhiệm mà không làm con sợ

Tách hành vi khỏi con người. Nói "việc con đá bóng gần cửa kính là không cẩn thận" thay vì "con hư quá". Con cần biết mình làm sai một việc, không phải mình là đứa trẻ xấu.

Cho con góp phần khắc phục vừa sức. Con có thể góp một phần tiền tiết kiệm, phụ dọn dẹp, giúp hàng xóm một việc nhỏ. Đây là bổn phận với cộng đồng theo đúng nghĩa, và con học được rằng lỗi có thể sửa.

Không bắt con trả hết bằng tiền riêng khi con còn nhỏ. Pháp luật đặt trách nhiệm chính lên cha mẹ với con dưới 15 tuổi vì có lý do. Một đứa trẻ mười tuổi phải dốc sạch tiền mừng tuổi để đền một khoản lớn dễ mang cảm giác tội lỗi kéo dài.

Không đánh, không phạt nặng. Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, kể cả trong gia đình. Phạt nặng chỉ dạy con lần sau giấu đi, và lần sau có thể là chuyện lớn hơn.

Khen sự thật thà. Nếu con tự kể với bố mẹ trước khi ai phát hiện, hãy ghi nhận điều đó rõ ràng. Thật thà là thứ cha mẹ muốn con giữ suốt đời.

Khi con là người bị thiệt hại

Ở chiều ngược lại, con có thể là người bị bạn làm hỏng xe đạp, làm mất sách, làm vỡ điện thoại. Nguyên tắc bồi thường áp dụng như trên, nhưng cách xử lý nên mềm mỏng hơn mức luật cho phép. Hai gia đình còn gặp nhau ở cổng trường nhiều năm, và hai đứa trẻ có thể vẫn là bạn.

Cha mẹ nên hỏi con kể lại sự việc, xem đó là tai nạn hay cố ý. Nếu là tai nạn, một lời xin lỗi và thoả thuận sửa chữa hợp lý thường là đủ. Nếu là hành vi cố ý lặp lại, như bạn thường xuyên làm hỏng đồ của con, giấu đồ, đòi tiền, thì đó có thể là dấu hiệu bắt nạt và cần làm việc với nhà trường.

Dạy con cách nói khi đồ của mình bị làm hỏng: "Bạn làm hỏng bút của mình rồi, mình buồn đấy. Mình sẽ nói với cô và bố mẹ." Câu này giúp con bày tỏ cảm xúc, đòi quyền của mình mà không đánh nhau, không mắng bạn.

Đoạn dành cho con đọc

Ai cũng có lúc lỡ tay làm hỏng đồ của người khác, cả người lớn cũng vậy. Khi chuyện đó xảy ra, con đừng chạy trốn hay giấu đi. Con nói ngay với người lớn: bố mẹ, thầy cô, hoặc chính người có đồ bị hỏng.

Bổn phận của con là xin lỗi và góp phần sửa lại theo sức của con. Chuyện tiền đền bù là việc người lớn bàn với nhau, con không phải tự lo một mình. Con kể thật, bố mẹ sẽ đứng cạnh con.

Nếu có ai bắt con đưa tiền đền vượt quá sức, doạ nạt con, hoặc bắt con giữ bí mật với bố mẹ, con kể ngay cho bố mẹ hoặc thầy cô. Con không phải chịu những chuyện đó một mình.

Còn khi bạn làm hỏng đồ của con, con nói với bạn bằng lời nhẹ nhàng rồi kể với người lớn. Con không cần đánh bạn hay giật lại đồ. Bạn lỡ tay thì bạn cũng đang sợ giống như con khi con lỡ tay vậy.

Câu hỏi thường gặp

Con 10 tuổi làm vỡ kính nhà hàng xóm thì ai phải đền?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, người dưới 15 tuổi gây thiệt hại thì cha mẹ bồi thường. Chỉ khi tài sản của cha mẹ không đủ mà con có tài sản riêng mới lấy tài sản của con bù. Mức đền do hai bên thoả thuận; nên đưa con cùng đến xin lỗi.

Con 16 tuổi gây tai nạn khi đi xe đạp điện thì ai bồi thường?

Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi bồi thường bằng tài sản của mình trước, thiếu thì cha mẹ bù phần còn lại. Nếu có người bị thương, ưu tiên cấp cứu và gọi 115. Vụ việc có người bị thương hoặc công an vào cuộc nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn ngay.

Con làm hỏng đồ của bạn trong giờ học thì trường có chịu trách nhiệm không?

Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng về trách nhiệm của trường học với người dưới 15 tuổi trong thời gian trường trực tiếp quản lý. Trường có thể phải chịu trách nhiệm nếu có lỗi quản lý. Chi tiết cần tra văn bản hiện hành; thường được giải quyết qua buổi làm việc với nhà trường.

Bên bị thiệt hại đòi số tiền quá cao thì làm sao?

Mức bồi thường dựa trên thiệt hại thật, các bên được thoả thuận. Bạn đề nghị xem hoá đơn, báo giá sửa chữa, hoặc nhờ tổ hoà giải ở thôn, tổ dân phố. Không thoả thuận được thì cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Nếu bị đe doạ, báo công an xã, phường.

Có nên bắt con tự trả tiền đền bằng tiền tiết kiệm không?

Với con dưới 15 tuổi, trách nhiệm chính là của cha mẹ. Cho con góp một phần nhỏ vừa sức là cách dạy trách nhiệm tốt, nhưng không nên bắt con trả toàn bộ. Điều con cần học là nhận lỗi và sửa lỗi, không phải mang cảm giác tội lỗi vì một khoản nợ.

Con bị bạn cố ý làm hỏng đồ nhiều lần thì nên làm gì?

Hành vi cố ý lặp lại có thể là dấu hiệu bắt nạt. Hãy ghi lại các lần xảy ra, trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và đề nghị nhà trường cùng hai gia đình gặp nhau. Trấn an con rằng con không có lỗi. Nếu con bị đe doạ, có thể gọi Tổng đài 111.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138