BonPhan.comBổn Phận
Tìm trợ giúp khi cần

Kế hoạch an toàn cho trẻ trong lúc chờ cơ quan xử lý: chỗ ở, đưa đón, liên lạc

Từ lúc báo tin đến khi có kết quả có thể mất nhiều ngày. Cách lập kế hoạch an toàn cho trẻ: chỗ ngủ, đưa đón, người liên lạc, giữ nếp sinh hoạt.

An aunt and a young boy sitting side by side on a balcony bench of a narrow tube house in Ha Noi, both looking at potted plants, evening light, seen from behind

Trong khoảng thời gian từ khi báo tin đến khi cơ quan có biện pháp chính thức, việc quan trọng nhất là trẻ không bị hại thêm: trẻ ngủ ở đâu, ai đưa đón, gặp chuyện thì gọi ai, và trẻ có một người lớn để dựa vào. Một kế hoạch an toàn đơn giản, được các người lớn liên quan cùng biết, làm được điều đó tốt hơn nhiều so với lời dặn chung chung "con cẩn thận nhé".

Bài này viết cho cha mẹ không gây hại, ông bà, người thân, thầy cô và người làm công tác bảo vệ trẻ em ở cơ sở. Kế hoạch nên được bàn với cơ quan đang xử lý vụ việc; những gì dưới đây là nguyên tắc chung để bạn chuẩn bị câu hỏi và chủ động phần việc của mình. Nếu trẻ đang gặp nguy hiểm tức thì, gọi 113; cần cấp cứu, gọi 115.

Phần cuối bài bàn về áp lực rút lại lời kể, chuyện rất hay gặp khi người gây hại là người thân, và cách giữ cho trẻ không phải gánh quyết định của người lớn.

Vì sao khoảng thời gian chờ lại nguy hiểm

Khi tin báo đã được đưa đi, người gây hại có thể biết mình bị phát hiện. Một số người dừng lại vì sợ, nhưng một số khác gây áp lực lên trẻ để trẻ rút lại lời kể, doạ trẻ giữ im lặng, hoặc đưa trẻ đi nơi khác. Trong gia đình, trẻ cũng có thể bị trách móc vì "làm to chuyện", bị họ hàng hỏi han dồn dập, bị cô lập.

Ngoài nguy cơ bị hại thêm, khoảng thời gian chờ còn là lúc trẻ bất an nhất về mặt cảm xúc. Trẻ không biết chuyện gì sẽ xảy ra, có khi lo mình làm gia đình tan vỡ, lo không được đi học, lo bạn bè biết chuyện. Những nỗi lo này nếu không được trấn an có thể khiến trẻ thu mình hoặc thay đổi lời kể để mọi thứ "trở lại như cũ".

Vì thế, kế hoạch an toàn có hai phần song song: phần thể chất, tức là trẻ không ở một mình với người có thể gây hại; và phần tinh thần, tức là trẻ biết mình được tin, được bảo vệ, và không có lỗi. Thiếu phần nào cũng làm phần kia yếu đi.

Năm câu hỏi của một kế hoạch an toàn

Kế hoạch an toàn không cần giấy tờ đẹp. Nó chỉ cần trả lời rõ năm câu hỏi dưới đây, và những người lớn có trách nhiệm cùng biết câu trả lời.

Câu hỏiVí dụ giả định cách trả lời
Tối nay và những tối tới trẻ ngủ ở đâu?Ở nhà bà ngoại, trong phòng có cửa khoá được, cùng bà
Ai được đưa đón trẻ, ai không được?Chỉ mẹ hoặc dì đón; nhà trường được báo không giao trẻ cho người khác
Nếu người có thể gây hại tìm đến thì làm gì?Không mở cửa, gọi 113, báo người làm công tác bảo vệ trẻ em
Trẻ gặp chuyện thì gọi ai, bằng cách nào?Trẻ thuộc số của mẹ, số 111 và 113; ở trường thì tìm cô chủ nhiệm
Ai là người trẻ tin để tâm sự hằng ngày?Dì út, mỗi tối gọi hỏi han mười phút

Kế hoạch nên được xem lại sau vài ngày hoặc khi có thay đổi, chẳng hạn người gây hại bị tạm giữ, trẻ chuyển chỗ ở, hay sắp đến kỳ nghỉ. Viết kế hoạch ra giấy, đưa một bản cho người phụ trách vụ việc để họ biết gia đình đang làm gì.

Chỗ ở và người chăm sóc trong lúc chờ

Ưu tiên chỗ trẻ quen thuộc và an toàn. Nếu người gây hại không sống cùng nhà, trẻ có thể ở nhà mình với người lớn không gây hại, kèm vài điều chỉnh như không để trẻ ở nhà một mình, khoá cửa, báo hàng xóm tin cậy để ý giúp.

Khi người gây hại sống cùng nhà. Đây là tình huống khó nhất. Trẻ không nên tiếp tục ngủ chung một mái nhà với người đó trong lúc chờ. Có thể đưa trẻ sang ở với người thân an toàn; trong một số trường hợp, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp buộc người gây hại không được đến gần trẻ, hoặc bố trí chăm sóc thay thế tạm thời. Bạn nêu rõ tình huống với UBND xã, phường và công an để được hướng dẫn biện pháp phù hợp theo quy định hiện hành.

Đừng để trẻ một mình trong quyết định. Hỏi ý trẻ muốn ở với ai, ở đâu, và cân nhắc nghiêm túc mong muốn đó. Luật Trẻ em 2016 ghi nhận quyền của trẻ được bày tỏ ý kiến về những việc liên quan đến mình. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng phải dựa vào sự an toàn, và người lớn nên giải thích cho trẻ hiểu lý do.

Chuẩn bị một túi nhỏ. Nếu trẻ phải chuyển chỗ gấp, mang theo đồ dùng quen thuộc như gối, gấu bông, sách vở, quần áo vài ngày và giấy tờ cần thiết. Đồ vật quen giúp trẻ ngủ được ở nơi lạ.

Trường học và đường đi lại

Trường là nơi trẻ ở nhiều giờ mỗi ngày, và cũng là nơi người gây hại biết chắc tìm được trẻ. Bạn nên báo cho giáo viên chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu ở mức cần thiết: trẻ đang trong giai đoạn cần bảo vệ, những ai được đón trẻ, những ai không, và liên lạc với ai nếu có người lạ đến hỏi. Không cần kể chi tiết sự việc; nhà trường chỉ cần biết đủ để bảo vệ trẻ.

Đường đi học là điểm dễ tổn thương. Trong lúc chờ, trẻ không nên tự đi một mình nếu có nguy cơ bị chặn đường. Có thể sắp xếp người lớn đưa đón, đi cùng nhóm bạn, hoặc đổi giờ, đổi đường nếu cần. Với trẻ lớn có điện thoại, thống nhất cách báo khi đến trường và khi về đến nhà.

Nếu trẻ quá sợ hãi để đến trường, có thể xin cho trẻ nghỉ vài ngày, nhưng không nên kéo dài. Đi học đều đặn giúp trẻ có nếp sinh hoạt bình thường, có bạn bè, có người lớn khác để ý đến mình. Nhà trường có thể hỗ trợ trẻ học bù và tư vấn tâm lý học đường nếu có.

Chăm sóc cảm xúc của trẻ mỗi ngày

Trẻ vừa trải qua chuyện khó không cần người lớn nói nhiều, mà cần người lớn ổn định. Vài việc nhỏ có tác dụng lớn:

  • Giữ nếp sinh hoạt: giờ ăn, giờ ngủ, giờ học, giờ chơi gần như bình thường. Nếp quen làm trẻ thấy thế giới vẫn đáng tin.
  • Nói với trẻ nhiều lần, bằng nhiều cách: "Con không có lỗi", "Con đã làm đúng khi kể", "Người lớn đang lo cho con".
  • Không hỏi đi hỏi lại về sự việc. Nếu trẻ tự kể thêm, lắng nghe, ghi lại sau đó và chuyển cho người phụ trách.
  • Không nói xấu, chửi bới người gây hại trước mặt trẻ, nhất là khi đó là người thân của trẻ. Trẻ có thể vẫn thương người đó và thấy rối khi nghe.
  • Để ý dấu hiệu cần hỗ trợ thêm: mất ngủ kéo dài, ác mộng, không ăn, tự làm đau mình, nói muốn biến mất. Gặp những dấu hiệu này, đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc gọi 111 để được kết nối hỗ trợ tâm lý.
  • Dành cho trẻ những khoảng thời gian bình thường: chơi cùng, nấu ăn cùng, đi dạo. Trẻ không chỉ là "nạn nhân của một vụ việc".

Người lớn chăm trẻ cũng cần được chăm. Nếu bạn quá căng thẳng, trẻ sẽ cảm nhận được. Chia việc với người khác, ngủ đủ, và tìm người để nói chuyện là phần của kế hoạch an toàn, không phải chuyện riêng.

Hàng xóm, họ hàng và người làm công tác bảo vệ trẻ em

Một kế hoạch an toàn chỉ do một người gánh rất dễ gãy: người đó ốm, đi làm ca đêm, về quê, là có khoảng trống. Vì thế nên có thêm vài người lớn biết ở mức cần thiết. Một người hàng xóm tin cậy được nhờ để ý khi có người lạ đến nhà, một người họ hàng sẵn sàng nhận trẻ qua đêm khi có chuyện, một người bạn của gia đình có thể đi đón trẻ thay.

Không cần kể chuyện cho cả xóm. Chỉ nói đủ để người được nhờ biết mình phải làm gì, ví dụ giả định: "Mấy hôm nay nếu thấy anh ấy đến tìm cháu thì chị gọi giúp em ngay, đừng cho cháu ra." Giữ kín phần còn lại là tôn trọng bí mật đời tư của trẻ.

Người làm công tác bảo vệ trẻ em ở thôn, tổ dân phố, nếu đã được giao theo dõi trường hợp này, nên có trong danh sách liên lạc của gia đình. Họ có thể đến thăm định kỳ, nhận tin khi có dấu hiệu bất thường, và là cầu nối nhanh với UBND xã, phường hay công an. Nếu chưa ai được giao, bạn có thể đề nghị chính quyền xã, phường cử người theo dõi trong thời gian chờ.

Khi có áp lực rút lại lời kể

Trong gia đình, nhất là khi người gây hại là người thân, trẻ và người báo tin có thể bị thúc ép "rút đơn", "thôi cho qua", "giữ thể diện cho cả họ". Có khi áp lực đến từ những người không có ác ý, chỉ vì sợ gia đình tan vỡ hay sợ mất nguồn thu nhập.

Bạn có thể giải thích nhẹ nhàng nhưng rõ: việc bảo vệ trẻ không phải là chuyện thể diện, và nhiều hành vi xâm hại trẻ không chấm dứt trách nhiệm chỉ vì gia đình xin thôi. Mục tiêu không phải trừng phạt cho hả giận, mà là để trẻ được an toàn và người gây hại không tiếp tục.

Nếu ai đó gây áp lực trực tiếp lên trẻ, doạ nạt hay dụ dỗ trẻ đổi lời, hãy ghi lại và báo ngay cho người phụ trách vụ việc. Đó là thông tin quan trọng, có thể làm thay đổi biện pháp bảo vệ trẻ. Với câu hỏi pháp lý về việc rút đơn, hoà giải hay bồi thường, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc đề nghị trợ giúp pháp lý miễn phí cho trẻ.

Câu hỏi thường gặp

Có được tự đưa trẻ đi ở nơi khác khi chưa có ý kiến cơ quan không?

Nếu bạn là cha mẹ hoặc người chăm sóc hợp pháp và việc chuyển chỗ ở là để bảo vệ trẻ, bạn có thể làm, rồi báo ngay cho cơ quan đang xử lý biết trẻ ở đâu. Nếu bạn không phải người có quyền chăm sóc trẻ, nên báo cơ quan để họ quyết định, tránh bị coi là đưa trẻ đi trái phép.

Trẻ muốn về nhà nơi có người gây hại thì làm sao?

Lắng nghe lý do của trẻ: nhớ nhà, nhớ anh chị em, lo cho người thân, hay bị ai thuyết phục. Giải thích nhẹ nhàng vì sao tạm thời chưa thể về, và cho trẻ cách giữ liên lạc an toàn với những người trẻ nhớ. Báo mong muốn của trẻ cho người phụ trách vụ việc để cùng tính.

Có nên cho trẻ biết người gây hại đang bị xử lý thế nào không?

Trẻ nên được biết ở mức phù hợp tuổi rằng người lớn đang làm việc để con được an toàn. Không cần kể chi tiết thủ tục hay hình phạt. Tránh hứa những điều chưa chắc, ví dụ "người đó sẽ không bao giờ về nữa", vì nếu không đúng, trẻ sẽ mất lòng tin.

Trong lúc chờ có cần đưa trẻ đi gặp chuyên gia tâm lý không?

Không phải trẻ nào cũng cần ngay, nhưng có người có chuyên môn đánh giá là điều tốt. Nếu trẻ có dấu hiệu mất ngủ kéo dài, sợ hãi quá mức, tự làm đau mình, thì cần hỗ trợ sớm. Bạn có thể hỏi Tổng đài 111, nhà trường hoặc cơ sở y tế để được giới thiệu.

Có nên cho trẻ nghỉ học hẳn trong thời gian chờ?

Thường không nên nghỉ dài. Đi học giữ nếp sinh hoạt và kết nối với bạn bè, thầy cô. Nếu đường đến trường không an toàn, sắp xếp người đưa đón thay vì cho nghỉ. Nghỉ vài ngày đầu khi trẻ quá sợ là chấp nhận được, kèm kế hoạch quay lại trường.

Người gây hại gọi điện, nhắn tin cho trẻ thì xử lý thế nào?

Không trả lời, không xoá, giữ nguyên tin nhắn và ghi lại thời gian cuộc gọi. Báo ngay cho người phụ trách vụ việc hoặc công an xã, phường. Nếu nội dung đe doạ trẻ, đây là thông tin khẩn; gọi 113 khi có nguy cơ người đó tìm đến.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138